Od 1 stycznia 2017 r. obowiązują nowe przepisy związane z usuwaniem drzew i krzewów. Najważniejsze zmiany dotyczą właścicieli prywatnych posesji, którzy mogą bez zezwolenia wyciąć drzewa i krzewy, pod warunkiem, że nie jest to związane z prowadzoną przez nich działalnością gospodarczą. Do tej pory, aby usunąć drzewo z własnego ogródka, należało wystąpić o zgodę na wycinkę do samorządu. A gdy nieroztropny właściciel działki pominął tą procedurę, groziły mu wysokie kary za nielegalne wycięcie drzewa. Zgodnie z nowym przepisami zezwolenie na usuniecie drzewa i krzewu nie jest wymagane w przypadku drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Oba warunki (własność nieruchomości należąca do osoby fizycznej i określony cel usunięcia) należy spełnić łącznie. Rolnicy są osobami fizycznymi, a zatem jeżeli są właścicielami działki, na której rośnie usuwane drzewo/krzew, to pierwszy warunek można uznać za spełniony.Ponieważ działalność rolnicza jest kwalifikowana jako działalność gospodarcza (odpowiada definicji działalności gospodarczej z ustawy o swobodzie działalności gospodarczej), konieczne jest dokonywanie indywidualnej oceny, czy drzewo/krzew są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej (działalności rolniczej). Przykładowo, usuniecie drzewa/krzewu w celu budowy domu nie jest związane z prowadzeniem przez rolnika działalności gospodarczej (działalności rolniczej). Natomiast usunięcie drzewa/krzewu pod budowę stodoły, obory, kurnika albo budowę drogi dojazdowej do pola jest związane z prowadzeniem przez rolnika działalności gospodarczej (działalności rolniczej). Jeżeli więc rolnik jest właścicielem nieruchomości i usuwa drzewo/krzew w celu budowy domu, korzysta z ww. zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwolenia. Jeżeli natomiast rolnik jest właścicielem nieruchomości i usuwa drzewo/krzew w celu budowy stodoły, nie korzysta z ww. ( zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwolenia.
Należy także zauważyć, że po nowelizacji ustawy o ochronie przyrody wprowadzono dodatkowe, niezależne od ww. zwolnienia rolników z obowiązku uzyskiwania zezwolenia na usunięcie drzewa/krzewu, jakim jest zwolnienie dotyczące drzew lub krzewów usuwanych w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. Rolnik, który może wykazać, że usuwa drzewa/krzewy w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego, także nie musi występować o zezwolenie na ich usunięcie.
Obowiązek uzyskania pozwolenia na usunięcie drzew lub krzewów dotyczy nadal przedsiębiorców oraz instytucji. Ustawa wprowadza jednak zmiany dotyczące obwodów drzew, co do których nie trzeba będzie starać się o zezwolenie na wycinkę. Z uzyskania pozwolenia na wycinkę drzew są zatem „zwolnione drzewa” wycinane na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, których obwód pnia na wysokości 130 cm nie przekracza 100 cm w przypadku: topoli, wierzby, kasztanowca zwyczajnego, klonu jesionolistnego, klonu srebrzystego, robinii akacjowej i platana klonolistnego. 50 cm w przypadku pozostałych gatunków drzew krzewu albo krzewów rosnących w skupisku o powierzchni do 25 m2,
Odstępstwa od obowiązku uzyskania zezwolenia na wycinkę drzew i krzewów nie wyłączają stosowania odrębnych przepisów (np. dotyczących ochrony zabytków, obszarów chronionych, ochrony gatunkowej itp.), w tym konieczności uzyskiwania stosownych zezwoleń czy uzgodnienia z leśniczym warunków wycinki, a także właściwego ocechowania drewna w oparciu o przepisy ustawy o lasach.
Jeśli w zasięgu oddziaływania prac związanych z wycinką stwierdzono bytowanie gatunków chronionych podmiot wykonujący prace związane z wycinką drzew lub krzewów jest zobowiązany do przestrzegania zakazów obowiązujących w stosunku do wszystkich gatunków chronionych, wymienionych w rozporządzeniach. Gatunki chronione związane z zadrzewieniami i zakrzewieniami to w szczególności ptaki, nietoperze, chrząszcze oraz porosty.
Jeżeli wykonanie prac związanych z wycinką drzew lub krzewów nie jest możliwe bez naruszenia zakazów obowiązujących w stosunku do gatunków chronionych, należy przed przystąpieniem do wycinki uzyskać zezwolenie na odstępstwa od zakazów obowiązujących w stosunku do danego gatunku odpowiednio od regionalnego dyrektora ochrony środowiska, Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (w zależności od gatunku i rodzaju planowanych czynności) lub Ministra Środowiska na terenie parków narodowych.
Nowe przepisy ustawy o ochronie środowiska dają wprawdzie dużą swobodę prywatnym właścicielom posesji w podejmowaniu decyzji o wycince drzew, jednak zostawiają również pewne pole do działania samorządom. Umożliwią bowiem także gminom określanie wysokości stawek opłat za wycinkę drzew oraz krzewów. Stawki te muszą jednak spełniać przepisowe warunki. Nie będą więc mogły przekroczyć 500 złotych w przypadku wycinki drzew oraz 200 złotych w przypadku wycięcia krzewów. Warto też wiedzieć, że opłata za usunięcie drzewa jest wyliczana za każdy centymetr obwodu drzewa. Ustawodawca przewidział także kary za wycinkę bez obowiązującego zezwolenia. Sankcja stanowi dwukrotność opłaty za usunięcie drzewa/ krzewu.
